Leworęczność

SONY DSC

.

Leworęczność

 

Orientacja prawo – lewo, góra – dół,   czyli lateralizacja.

 

Dojrzałość i specjalizacja półkul mózgowych odpowiedzialnych za stronność ciała (pozwalająca ocenić czy dziecko jest prawo- , czy leworęczne) następuje ok. 5 roku życia. Stronność ciała oznacza rejestrowanie przez mózg bodźców zmysłowych (słuchowych, wzrokowych) z określonej strony. Za prawostronność odpowiada lewa półkula mózgowa. Zestaw testów psychologicznych do badania  orientacji przestrzennej u dzieci wykonuje się od 5 roku życia. Rodzice zazwyczaj właściwie – na podstawie obserwacji – oceniają lateralizację swojego dziecka, wspierają wybór  silniejszej ręki przez podawanie ołówka do odpowiedniej rączki.

W pierwszym roku życia zazwyczaj nie obserwuje się dominacji  ręki, czasami jednak dziecko daje pierwszeństwo określonej rączce (choć po kilku miesiącach może nastąpić zmiana). Najczęściej już w 2-3 roku życia można jednoznacznie określić stronność, wcześniej u praworęcznych, później u leworęcznych. W wieku 3-4 lat dominacja ręki jest wyraźna, na tyle, że sami rodzice potrafią ocenić, która rączka jest u dziecka dominująca. To czy maluch używa rękę prawą czy lewą zależy od czynników genetycznych i kulturowych (do której rączki wkładamy np. ołówek).

Leworęczność nie jest odwrotnością praworęczności, dzieci leworęczne  używają często obu rąk do niektórych czynności. Stopień leworęczności może mieć różne nasilenie, niektóre dzieci nie są w stanie wykonywać żadnych czynności ręką prawą. Posługiwanie się prawą ręką jest wygodniejsze, żyjemy bowiem w kulturze praworęcznej.

Na szczęście od wielu lat nie przymusza się dzieci do pisania wyłącznie prawą ręką, bo te silnie leworęczne przepłacały takie „przestawianie” zaburzeniami emocjonalnymi. Można już kupić zmiotkę (i  nie tylko) dla leworęcznych, zatem życie leworęcznych jest łatwiejsze. Wszelkie przymuszanie małego dziecka (2- 3) do używania prawej ręki jest niewskazane. Należy natomiast konsekwentnie podawać dziecku ołówek do prawej rączki.  Dziecko wykonuje wiele czynności automatycznie i nikt nie wpływa na wybór ręki podczas  np. drapania się po głowie. Wpływamy natomiast na wybór ręki do pisania. Zatem lateralizacja ciała to nie jest prosta sprawa, a jej konfigurację warto ocenić ok.5 roku życia, chyba że nie mamy żadnych wątpliwości że dziecko jest jednostronnie ukształtowane. We wczesnym okresie szkolnym dzieci mające lateralizację tzw. skrzyżowaną, niejednorodną np. prawe oko-lewa ręka, lewa noga (a możliwości kombinacji w zakresie lateralizacji trochę jest) mogą przejawiać specyficzne trudności szkolne. W wielu przedszkolach, szkołach psycholodzy zwracają uwagę na problemy rozwojowe między innymi na to czy lateralizacja jest  jednorodna. W razie potrzeby sugerują rodzicom określone postępowanie terapeutyczne. I dobrze, bo duże problemy zaczynają się od małych.

Na co warto zwrócić uwagę – na kierunek kreślenia kółka przez dziecko (wskazany – przeciwny do ruchu wskazówek zegara, bowiem piszemy od strony lewej do prawej). Druga ważna rzecz to sposób ułożenia rączki podczas pisania u dziecka leworęcznego oraz ułożenie zeszytu. Źle ułożona rączka skutkuje bólami nadgarstka, wolnym tempem pisania, gryzmoleniem. Najlepiej poprosić o wskazówki pedagoga szkolnego. Dziecko początkowo trzyma ołówek w garści (do ok. 2-4), początkowo ruchy wykonuje całym przedramieniem. Pozwólmy mu na to. Z czasem samo zainteresuje się sposobem trzymania ołówka, by uzyskać lepszy efekt rysowania, dopiero wtedy możemy pomagać przy układaniu ołówka w rączce. Nim to zrobimy upewnijmy się , że nasz sposób trzymania ołówka jest właściwy (poobserwujmy inne osoby). U dzieci leworęcznych (ale nie tylko) zaobserwujemy czasami rysowanie oburęcznie, rączką prawą po prawej stronie kartki, lewą po lewej. Ten sposób rysowania jest przejściowy, nie powinien nas niepokoić. A kiedy przyjdzie czas szlaczków traktujmy je z należytą powagą, bo pisanie zaczyna się właśnie od nich.

 

Pozdrawiam i wracam do szafy, Elżbieta